Cywydd Ymryson Cyntaf Gruffudd Gryg

	Mae'n drueni mor wael yw Dafydd,

	taradr o serch sydd ynddo.

	Mae'n beth rhyfedd i Ddafydd, y cnaf,

4	fab Gwilym Gam, y dyn difai,

	y gwas hy iawn, cymar digofaint,

	poen ganwaith wnaeth iddo nychu.

	Hefyd mae'r mab anwar

8	yn anwesu cerdd [mewn] cuddfannau caeth.

	Gwaith egwan hir yw ei floedd,

	myn mam Duw, y mae, medd ef,

	artaith druenus ar Gymro,

12	rhyfedd yw ei fod yn fyw.

	Ymhob lle, boch[au] llawn angerdd,

	Mair a glyw, un mawr ei glwyf ydyw,

	yn difrodi holl gorff Dafydd

16	poenau gymaint â nifer y sêr sydd.

	Och i mi os gwayw o yw miniog

	sydd yn y bardd blaenllaw.

	Nid gwayw brwydr ymysg mil[oedd],

20	nid gwayw tân iddw, ond gwayw gwan.

	Nid gwayw yng nghefn, cyflwr gwael,

	nid clefyd esgyrn, ond eiddilwch.

	Nid gwayw ymosodiad, [un] llidiog ydyw,

24	nid gwayw grymus, ond poenau rhwystredigaeth.

	Mae arfau, meistr defnydd barddoniaeth,

	yn gadarn yn ei galon.

	Ers deng mlynedd i heddiw

28	dywedodd Dafydd, teilwng ei gerdd,

	fod ynddo gant, efallai,

	o arfau, ergydion dur,

	o saethau, rhwystrau llidus y meddwl,

32	ac y cythruddwyd ef drwyddo.

	Roedd yn dioddef o lesgedd cryf,

	ym marn gwŷr, o achos y boen honno.

	Celwydd mawr, y bardd bradwriaethus,

36	a draethodd Dafydd y gwenieithydd.

	Pe bai Arthur, amddiffynnwr fel piler mawr,

	a wnaeth ymosodiad ar fintai rhyfel,

	mae'n wir, pe bai'r gwaywffyn i gyd

40	yn bresennol mewn cant o anafiadau,

	gwyllt oedd y rhyfeloedd a gynhaliodd ef,

	y gwir yw na fyddai ef fyw am fis,

	heb sôn am y llanc gwych main ac ifanc,

44	gwasanaethwr serch, un gwan ydy o.

	Pe bai Cymro o Fôn yn ei drywanu'n arw

	â gwaywffon – onid gwae fo? –

	gyda'i law aur ar baladr ei waywffon,

48	dan frig ei fron ddrylliedig,

	gwae fi os byddai yn fyw am awr hir o'r bore,

	truenus yw ei liw;

	heb sôn am grybwyll, nid synnwyr teg,

52	llewyg oherwydd llawer o waywffyn.

	Ei lwon yw ei laddedigaeth,

	lladdwyd ei liw ag arfau.

	Fy nghred, y mab ffraeth a doeth,

56	er ei fod yn ymffrostgar ardderchog a rhagorol,

	[yw] y byddai gŵr doeth o wlad arall yn gallu

	achosi cwyn â saeth o frwynen a brad syth.

	Pryder yw iddo, cyn profedigaeth ddwys,

60	farw o achos arfau Morfudd.